خالی از عاطفه و خشم/ نگاهی به زیر سقف دودی(پوران درخشنده)

  • فيلم‌سازي كه هيچ‌گاه تغيير مسير نداد و راه هيچ فيلم‌سازي را در پيش نگرفت و با پرداختن به مسائل كودكان و نوجوانان و جوانان و ناهنجاري‌هايشان كوشش كرد سينمايي ويژه خود، به جا بگذارد که خودش بود.

    پوران درخشنده سی سال است كه فيلم مي سازد،  ١٣ فيلم. فيلم هايش نيز به دليل قصه اجتماعي شان مورد توجه و اقبال تماشاگران هم  بوده اند. از بيست و چند سال پيش كه او را مي شناسم تا پيش از فيلم قبلي اش هميشه مي گفت آثارش را مجله دوست نداشته و به آن ها توجه چنداني نكرده است.

    هم حق با او بود و هم نبود. حق با او نبود چون وقتي، هيس دخترها فرياد نمي زنند را ساخت بسيار مورد توجه و استقبال مردم ومنتقدين قرار گرفت كه شاخص ترين اثر در كارنامه او به حساب آمد و حق با او بود چون فيلم هاي پرنده كوچك خوشبختي و عبور از غبار و زمان از دست رفته و بچه هاي ابدي در دوران خودشان آثار تماشاگر پسند و تاثيرگذاري بودند كه كم تر به آن ها پرداخته شد و فيلمسازشان نيز در همه آن سال ها چندان جدي گرفته نشد و در سايه ماند. گويي هیس دخترها فریاد نمی زنند، نهيب خودش به خودش هم بود، يك جور بغض فروخورده همه اين سال ها كه نبايد فرياد ميزد!

    فيلم سازي كه هيچ گاه تغيير مسير نداد و راه هيچ فيلم سازي را در پيش نگرفت  و با پرداختن به مسائل كودكان و نوجوانان و جوانان و ناهنجاري هايشان كوشش كرد سينمايي ويژه خود، به جا بگذارد حتي اگر به زعم برخي، خيلي موفق نبود اما خودش بود.

    توجه نقدها به آخرين اثرش كه طرح ملتهبي داشت وخوب و با ظرافت درآمده  و نگاه عميق تر فيلم ساز را در پس واپسين اثرش ارائه داده بود انتظارها را براي كار بعدي اش نيز بيشتر كرد تا اين بار حداقل تماشاگران و منتقدين بيش از گذشته منتظر كار تازه او باشند تا ببينند زير سقف دودي اش چه خبر است.

    فيلمي كه در معرفي پيش توليدش درخشنده تنها به طلاق عاطفي پرشمار در جامعه و در ميان خانواده ها اشاره كرده بود و حضور مريلا زارعي و فرهاد اصلاني با بازي هاي پرتوان هميشگي شان نشان از فيلمي متفاوت و شايد پرسروصداي ديگري از پوران درخشنده داشت.

    پيش از تماشاي فيلم در دفترش هنگام جشنواره فیلم فجر، او بسيار قبراق و راضي است از فيلمي كه ساخته اگر چه طبيعي بوده كه هيس، دخترها... وسواس و انتظار فيلم ساز از خودش را هم بالا برده كه چهار سال صبر كرده. فيلمي كه كارنامه پوران درخشنده را به طور جدي به قبل و بعد از آن تقسيم كرد.

    اما جايگاه زير سقف دودي در اين تقسيم بندي كجاست؟

    اگر مي رويد تا فيلم را بلافاصله با آن اثر مقايسه كنيد و انتظار تماشاي فيلم خشونت بار و پرسروصدا و در ظاهر ملتهبي را داريد، زير سقف دودي ساز ديگري را براي تان كوك كرده است، فيلمي خالي از خشم اما به شدت تهي از عاطفه و ملتهب از جنس ديگري، بدون فرياد و هيس! و اين فقر عاطفي در اقشاري از جامعه را فيلم، گرفته و رفته. و تازه طلاق عاطفي به عنوان بستر اصلي فيلم يكي از موضوع هاي فيلم است و از دل آن داستانك هايي شاخ و برگ يافته تا داستان آن فقر را شكل دهند. و در اين ميان فيلم ساز كوشيده گسست هاي محبت در نسل ها و عدم روابط صحيح در خانواده و بعد جامعه را در هم بياميزد و افسوس فقدان آن ها را بخورد. از روابط سرد زن و شوهر گرفته تا تاثيرش بر فرزند و عدم ارتباط صحيح پسرشان با دختر مورد علاقه و بي علاقه گي اش نسبت به خانواده خود تا مشكل پسر با دوستانش و كلاهي كه سرش مي رود و مصائب پدر در رابطه با زني كه جايگزين همسرش كرده است. خلاصه كه قصه ها دارد اين شكست هاي عاطفي در فيلمي كه فقط در آن بايد دل مان را به حضور گرم پدربزرگ و مادربزرگش خوش كنيم.

     صرف نظر از موافق بودن يا نبودن ما با آثار درخشنده، او حداقل تلاش كرده با موضوع هاي اجتماعي متفاوت، به روز باشد و با حرفي تازه به استقبال تماشاگرش در سالن سينما برود و او را درگير قصه كند. 

    اين بار نیز مي توان به سادگي پيش بيني كرد فيلم تازه درخشنده با درام تماشاگر پسند و ضرب آهنگ روان و يكنواختش كه تدوين هايده صفي ياري در آن تاثير مضاعفي به جا گذاشته و فيلمبرداري خوش ذوق مسعود سلامي و بازي هاي به يادماندني، دریادها بماند.

     از بازي هاي خوبش هم كه، مريلا زارعي پرقدرت، صاف براي سيمرغ آمده بود که دریافت کرد. در نقش "شيرين" اما يك زن رنج كشيده و مهر نديده براي سال ها.

    بهنوش طباطبايي را هم در اين فيلم تحسين خواهيد كرد. يك بازي متفاوت در يك نقش متفاوت كه گرچه بازي رودررويي با مريلا زارعي ندارد اما در توانايي ايفاي نقشش تنه به تنه او بالا آمده است. و فرهاد اصلاني كه به نظر مي رسد به عمد و به دلیل نقش، نمايشي از بازي هاي گذشته اش دارد.

    زير سقف دوديبا سكانس غير قابل پيشبيني و پلان زيبايي كه گويي هشداري را زمزمه مي كند به پايان مي رسد و مي رود در نيمه تازه كارنامه فیلمساز قرار مي گيرد و مهمتر از همه چیز این است که درخشنده دارد به پیش مي رود.

    ماهنامه فیلم شماره 521